TFRS ve BOBİ FRS arasındaki farklar nelerdir?
TFRS ve BOBİ FRS, Türkiye’de finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan iki temel çerçevedir. Hangisinin uygulanacağı şirketin niteliğine bağlıdır; aralarındaki fark yalnızca dipnot sayısı değil, bazı işlemlerin ölçümü ve sunumudur.
Türkiye’de finansal raporlama standartlarını Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) belirler. Bu çerçevede iki temel standart seti öne çıkar:
- TFRS (Türkiye Finansal Raporlama Standartları): Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS) ile uyumlu, kapsamlı standart seti.
- BOBİ FRS (Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı): Kamu yararını ilgilendirmeyen büyük ve orta boy işletmeler için hazırlanmış, daha sade tek bir standart.
Her ikisi de vergi mevzuatına göre tutulan yasal kayıtlardan farklıdır: amaçları vergi matrahını değil, şirketin ekonomik gerçekliğini dış paydaşlara standart bir dille anlatmaktır.
Hangi şirket hangisini uygular?
Genel çerçevede, kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (örneğin halka açık şirketler, bankalar, sigorta şirketleri) TFRS uygular. Bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulama zorunluluğu bulunmayan işletmeler BOBİ FRS uygular; bu işletmeler isterlerse TFRS’yi de seçebilir. Kapsam KGK kararları ve ilgili mevzuatla belirlendiği ve zaman içinde güncellenebildiği için, bir şirketin hangi çerçeveye tabi olduğu güncel düzenlemelerle teyit edilmelidir.
Temel farklar
| Konu | TFRS | BOBİ FRS |
|---|---|---|
| Kaynak | IFRS ile uyumlu, çok sayıda ayrı standart ve yorum | Tek bir standart, bölümler halinde |
| Karmaşıklık | Yüksek; ayrıntılı ölçüm ve muhasebeleştirme kuralları | Daha sade; bazı konularda basitleştirilmiş yaklaşımlar |
| Dipnot yükü | Kapsamlı | Daha sınırlı |
| Kiralama (kiracı) | Kiralamaların büyük kısmı bilançoya kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü olarak alınır | Finansal kiralama ile faaliyet kiralaması ayrımı korunur |
| Finansal araçlar | Ayrıntılı sınıflandırma ve beklenen kredi zararı modeli | Daha basit ölçüm ve değer düşüklüğü yaklaşımı |
| Güncellenme | IFRS’teki değişikliklerle birlikte düzenli olarak | Daha seyrek |
Tablo genel bir karşılaştırmadır; her konunun ayrıntısı ilgili standart metninden izlenmelidir.
Farklar neden önemlidir?
Aynı şirketin TFRS ve BOBİ FRS’ye göre hazırlanmış tabloları, bazı kalemlerde belirgin biçimde farklılaşabilir. Örneğin uzun süreli kira sözleşmeleri olan bir şirkette TFRS’ye göre bilançoda hem varlık hem yükümlülük artar ve bu durum kaldıraç oranlarını etkiler. Kredi verenler ve ortaklar tabloları karşılaştırırken hangi çerçevenin kullanıldığını bilmelidir.
Yasal kayıtlarla ilişkisi
Türkiye’de defterler Vergi Usul Kanunu ve Tekdüzen Hesap Planı çerçevesinde tutulur. TFRS veya BOBİ FRS’ye göre finansal tablo hazırlamak, çoğu zaman ayrı bir defter tutmak değil, yasal kayıtlar üzerinden yapılan düzeltme ve sınıflandırma kayıtlarıyla gerçekleşir. Bu dönüşümün adımlarını yasal kayıtlardan TFRS’ye dönüşüm yazısında anlattım.
Dönüşümde ortaya çıkan muhasebe–vergi farkları ise ertelenmiş vergi konusunun temelini oluşturur.
Hangi çerçeveyi seçmeli?
Zorunluluk yoksa seçim, tabloların kim tarafından ve ne amaçla kullanılacağına bağlıdır. Yabancı ortaklı, uluslararası finansmana erişmek isteyen veya ileride halka arzı düşünen şirketler için TFRS’ye erken geçmek, sonradan yapılacak dönüşüm yükünü azaltabilir. Yalnızca yurt içi kredi verenler ve ortaklar için raporlama yapan şirketler için BOBİ FRS, daha düşük maliyetle yeterli bilgi sağlayabilir.
Çerçevenin geneli için finansal raporlama sayfasına, dönüşümün sistemleştirilmesi için TFRS/IFRS Raporlama Yazılımı çalışmasına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
BOBİ FRS uygulayan bir şirket TFRS’ye geçebilir mi?
Evet, BOBİ FRS kapsamındaki işletmeler TFRS’yi seçebilir. Geçişte karşılaştırmalı dönemlerin de yeni çerçeveye göre düzenlenmesi gerekebileceğinden, geçiş önceden planlanmalıdır.
TFRS ile IFRS aynı şey midir?
TFRS, IFRS’in Türkçe çevirisi niteliğindedir ve KGK tarafından yayımlanır. İçerik olarak büyük ölçüde aynıdır; ancak yürürlük tarihleri ve yayım süreci KGK’nın düzenlemelerine bağlıdır.