Konu
Finansal Raporlama: TFRS, IFRS ve BOBİ FRS
Finansal raporlama, bir şirketin finansal durumunu, performansını ve nakit akışlarını; ortaklar, kredi verenler ve diğer dış paydaşlar için belirli bir standart çerçevesinde sunmasıdır. Türkiye’de bu çerçeveyi Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) belirler.
TFRS, IFRS ve BOBİ FRS nedir?
- IFRS (International Financial Reporting Standards), IFRS Vakfı bünyesindeki Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) tarafından yayımlanan uluslararası finansal raporlama standartlarıdır.
- TFRS (Türkiye Finansal Raporlama Standartları), KGK tarafından IFRS ile uyumlu olarak yayımlanan standart setidir. TMS ve TFRS olarak numaralanan standartlardan ve yorumlardan oluşur.
- BOBİ FRS (Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı), KGK tarafından yayımlanan ve TFRS’ye göre daha sade bir çerçeve sunan standarttır.
Hangi işletme hangi standardı uygular?
Genel çerçevede, kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar TFRS uygular; bağımsız denetime tabi olup TFRS uygulama zorunluluğu bulunmayan işletmeler ise BOBİ FRS uygular ve isterlerse TFRS’yi seçebilir. Kapsam KGK kararlarıyla belirlendiği ve zaman içinde değişebildiği için, belirli bir işletmenin durumu güncel düzenlemelerle ayrıca değerlendirilmelidir.
Yasal kayıtlar ile raporlama standartları neden farklıdır?
Türkiye’de şirketlerin defterleri Vergi Usul Kanunu ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri çerçevesinde, Tek Düzen Hesap Planı ile tutulur. Bu kayıtlar büyük ölçüde vergi mevzuatının ölçüm kurallarını izler. TFRS ve BOBİ FRS ise ekonomik gerçekliği yansıtmayı amaçlar. Farkların sık görüldüğü alanlar:
| Alan | Yasal kayıtlarda yaygın uygulama | Raporlama standartlarında |
|---|---|---|
| Şüpheli alacaklar | Vergi mevzuatındaki koşullara bağlı karşılık | Beklenen kredi zararı / değer düşüklüğü değerlendirmesi |
| Kıdem tazminatı | Ödendiğinde gider | Yükümlülük olarak ölçülür |
| Maddi duran varlıklar | Vergi mevzuatındaki oranlarla amortisman | Faydalı ömre dayalı amortisman, değer düşüklüğü testi |
| Kiralamalar | Kira gideri | Standarda göre kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü (TFRS 16) |
| Ertelenmiş vergi | Genellikle yok | Geçici farklar üzerinden hesaplanır |
Bu nedenle yasal kayıtlardan TFRS veya BOBİ FRS’ye geçiş bir “format değişikliği” değil, ölçüm farklarının sistematik olarak belirlenmesi ve kaydedilmesidir. Bu süreç genellikle raporlama standartlarına dönüşüm olarak anılır.
Finansal raporlama ile yönetim raporlaması arasındaki fark nedir?
Finansal raporlama ile yönetim raporlaması aynı soruya cevap vermez. Bu ayrımı netleştirmek için kullandığım karşılaştırma:
| Finansal raporlama | Yönetim raporlaması | |
|---|---|---|
| Okuyucu | Ortaklar, kredi verenler, düzenleyiciler | Yönetim |
| Çerçeve | TFRS / BOBİ FRS | Şirketin kendi tanımları |
| Sıklık | Yıllık, ara dönem | Aylık, haftalık |
| Odak | Güvenilirlik ve karşılaştırılabilirlik | Karar ve aksiyon |
| Ayrıntı | Standardın gerektirdiği | Kararın gerektirdiği (birim, ürün, müşteri) |
İki rapor aynı veriden beslenmeli ve birbiriyle mutabık olmalıdır. Yönetim raporundaki kârın, finansal tablolardaki kârla neden farklı olduğu açıklanamıyorsa, iki rapordan birine güven azalır. Yönetim raporlamasının yapısı için FP&A sayfasına bakabilirsiniz.
Finansal tablolar ile dipnotlar neden tutarlı olmalıdır?
Finansal tablolar ve dipnotlar birlikte bir bütündür: bilanço kalemleri dipnotlarla, dipnotlar hareket tablolarıyla, ara toplamlar genel toplamlarla uyumlu olmak zorundadır. Bu ilişkilerin sistematik kontrolü için geliştirdiğim yaklaşımı TFRS/IFRS Raporlama Yazılımı çalışmasında anlattım.
Finansal tabloları okurken
Finansal tablolar bir şirket hakkındaki en sistematik bilgi kaynağıdır, ama sınırları vardır: bilanço tek bir günün fotoğrafıdır, birçok tutar bir tahmindir ve ölçülemeyen değer tablolarda yer almaz. Bu sınırları Finansal tablolar bize neyi söylemez? yazısında ele aldım.
Sık sorulan sorular
IFRS ile TFRS aynı mıdır?
TFRS, IFRS ile uyumlu olarak yayımlanır ve içerik olarak büyük ölçüde örtüşür. Ancak Türkiye’de uygulanacak metin ve yürürlük tarihleri KGK tarafından belirlenir.
BOBİ FRS uygulayan bir şirket TFRS’ye geçebilir mi?
Genel çerçevede BOBİ FRS uygulayan işletmeler TFRS’yi uygulamayı seçebilir. Geçişin zamanlaması ve etkileri ayrıca planlanmalıdır.