13 haftalık nakit akışı tablosu nedir, nasıl hazırlanır?
13 haftalık nakit akışı, önümüzdeki üç ayın tahsilat ve ödemelerini hafta hafta gösteren kısa vadeli bir planlama aracıdır. Değeri tahminin doğruluğunda değil, her hafta gerçekleşmeyle karşılaştırılarak güncellenmesindedir.
13 haftalık nakit akışı tablosu, bir şirketin önümüzdeki yaklaşık üç ayına ait nakit girişlerini ve çıkışlarını haftalık olarak gösteren kısa vadeli bir likidite planıdır. Gelir tablosu gibi tahakkuk esasına göre değil, doğrudan yöntemle, yani paranın gerçekten ne zaman gireceğine ve çıkacağına göre hazırlanır.
13 hafta, bir çeyreği kapsayacak kadar uzun, haftalık ayrıntıda anlamlı tahmin yapılabilecek kadar kısadır. Bu yüzden özellikle nakdin sıkıştığı, büyümenin hızlandığı ya da finansman görüşmelerinin yapıldığı dönemlerde tercih edilir.
Tablonun yapısı
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| Açılış bakiyesi | Haftanın başındaki banka ve kasa toplamı |
| Operasyonel girişler | Müşteri tahsilatları, çek/senet tahsilatları, diğer girişler |
| Operasyonel çıkışlar | Tedarikçi ödemeleri, maaş ve SGK, kira, vergi, diğer giderler |
| Finansman hareketleri | Kredi kullanımı, anapara ve faiz ödemeleri, leasing |
| Yatırım hareketleri | Varlık alım ve satışları |
| Kapanış bakiyesi | Açılış + girişler − çıkışlar |
| Minimum nakit eşiği | Şirketin altına düşmek istemediği seviye |
Kapanış bakiyesi bir sonraki haftanın açılış bakiyesidir. Eşiğin altına düşen hafta, aksiyon gerektiren haftadır.
Adım adım hazırlık
- Açılış bakiyesini netleştirin. Bütün banka hesapları ve kasa, mümkünse kullanılabilir (bloke olmayan) tutarlarıyla.
- Tahsilatları müşteri bazında planlayın. Fatura vadesine değil, müşterinin geçmişteki gerçek ödeme davranışına göre. Vadesi 60 gün olan ama ortalama 85 günde ödeyen müşterinin tahsilatı 85. güne yazılmalıdır.
- Ödemeleri takvime yerleştirin. Tedarikçi vadeleri, maaş günü, SGK ve vergi ödeme tarihleri, kira, kredi taksitleri. Vergi ödemelerinin nakit planındaki yeri için CFO perspektifinden vergi sayfasına bakabilirsiniz.
- Bilinen tek seferlik kalemleri ekleyin. Yatırım ödemeleri, ikramiyeler, yıllık sigorta primleri.
- Minimum nakit eşiğini belirleyin. Bir aylık sabit giderler gibi somut bir ölçüye dayandırın.
- Haftalık karşılaştırma yapın. Her hafta sonunda gerçekleşen ile tahmin edilen karşılaştırılır, fark açıklanır ve 13. hafta ileri yuvarlanır.
En kritik adım: tahmin ile gerçekleşmenin karşılaştırılması
13 haftalık tablonun asıl değeri ilk hazırlandığı gün değil, sonraki haftalarda ortaya çıkar. Her hafta tahsilat tahminleri gerçekleşmeyle karşılaştırıldığında, hangi müşterinin, hangi kalemin sistematik olarak sapma ürettiği görülür. Bu bilgi tahminin kalitesini haftadan haftaya artırır.
Erken uyarı göstergeleri
Tabloya birkaç basit gösterge eklemek, sıkışıklığı haftalar önceden görmeyi sağlar:
- Kapanış bakiyesinin minimum eşiğe en çok yaklaştığı hafta,
- Vadesi geçmiş alacakların toplam alacaklara oranı,
- Tahsilat tahmininin son dört haftadaki ortalama sapması.
Bu göstergelerin ayrıntısını nakit sıkışıklığının erken uyarı işaretleri yazısında ele aldım. Modelin tamamını 13 Haftalık Nakit Akışı & Erken Uyarı Modeli çalışmasında görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
13 haftalık nakit akışı bütçenin yerini tutar mı?
Hayır. Bütçe yıllıktır ve tahakkuk esasına dayanır; 13 haftalık plan kısa vadeli likiditeye odaklanır. İkisi birbirini tamamlar. Uzun vadeli finansman ihtiyacı için ayrıca bir plan gerekir.
Doğrudan ve dolaylı yöntem arasındaki fark nedir?
Dolaylı yöntem net kârdan başlayıp nakit dışı kalemleri ve işletme sermayesi değişimlerini düzelterek nakde ulaşır; geçmişi açıklamak için uygundur. Doğrudan yöntem tahsilat ve ödemeleri tek tek listeler; kısa vadeli planlama için daha kullanışlıdır.