Ufuk Süleyman Oflaz

09Muhasebe verisi için masaüstü analiz sistemi

E-Defter Analiz Motoru

E-defter verisini muhasebe hareketleri, olağandışı işlemler ve risk göstergeleri açısından incelemeye yönelik analiz motoru.

Hazırlayan:

Problem

E-defter, bir şirketin bütün muhasebe hareketlerini yapılandırılmış biçimde içerir; ancak bu veri çoğunlukla yalnızca yasal bir yükümlülük olarak saklanır. On binlerce yevmiye satırı arasında olağandışı olanı bulmak, örneklemeye dayalı geleneksel incelemeyle hem yavaş hem de eksik kalır.

Neden önemli?

Olağandışı bir işlem çoğu zaman tek başına önemsiz görünür; anlamı ancak tüm popülasyon içinde görüldüğünde ortaya çıkar. Örneklemeye dayalı inceleme, tam da bu tür işlemleri kaçırmaya en yatkın yöntemdir.

Yaklaşım

  1. E-defter dosyalarını okuyup hesap, fiş ve satır düzeyinde analiz edilebilir bir veri modeline dönüştürmek.
  2. Mizanı hareketlerden yeniden üretmek ve hesap bakiyelerini dönem boyunca izlemek.
  3. Olağandışı işlemleri tanımlı göstergelerle işaretlemek ve inceleme önceliğine göre sıralamak.
  4. İncelemeyi örneklemden tüm popülasyona taşımak.

Neleri inceler

  • Hesap hareketleri ve borç/alacak analizi
  • Mizan üretimi ve hesap bakiyesi izleme
  • Ters bakiye veren hesapların tespiti
  • Tekrarlayan ve yuvarlak tutarların işaretlenmesi
  • Hafta sonu ve tatil günlerine düşen kayıtlar
  • Yüksek tutarlı ve olağandışı kayıtlar
  • Yevmiye kayıtları arasındaki ilişkiler
  • Risk göstergelerinin özetlenmesi

Örnek çıktı

Gösterge bazında işaretlenen kayıt sayıları, aylık kayıt hacmi, ters bakiye veren hesaplar ve inceleme önceliğine göre sıralanmış yevmiye satırları.

Sınırlar

  • İşaretlenen bir kayıt hatalı ya da usulsüz olduğu anlamına gelmez; yalnızca incelenmesi gerektiğini gösterir.
  • Göstergelerin eşikleri şirketin faaliyet yapısına göre ayarlanmalıdır.
  • Analiz, e-defter verisinin eksiksiz ve doğru alınmasına bağlıdır.

İlgili yazılar